{"id":2720,"date":"2026-05-05T11:51:07","date_gmt":"2026-05-05T11:51:07","guid":{"rendered":"https:\/\/thelb.al\/?p=2720"},"modified":"2026-05-12T13:01:56","modified_gmt":"2026-05-12T13:01:56","slug":"novela-grafike-dhe-karikatura-fuqia-e-imazhit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thelb.al\/?p=2720","title":{"rendered":"Novela grafike dhe karikatura: fuqia e imazhit"},"content":{"rendered":"<p id=\"ember49\">Ne rritemi me imazhe. Para se t\u00eb lexojm\u00eb gjat\u00eb, shohim. Para se t\u00eb kuptojm\u00eb, krijojm\u00eb ide p\u00ebrmes figurave. P\u00ebr shum\u00ebk\u00ebnd n\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij formimi ka ardhur nga ilustrimet, karikaturat dhe revistat q\u00eb kan\u00eb shoq\u00ebruar breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb.<\/p>\n<p id=\"ember50\">Libri\u00a0<em>\u2018Historia e novel\u00ebs grafike dhe karikatur\u00ebs shqiptare\u2019<\/em>\u00a0i Oltsen Gripshit e vendos k\u00ebt\u00eb dimension n\u00eb qend\u00ebr. Ai nuk merret vet\u00ebm me nj\u00eb zhan\u00ebr arti, por me m\u00ebnyr\u00ebn se si imazhi ka ndikuar n\u00eb formimin kulturor.<\/p>\n<p id=\"ember51\">I nd\u00ebrtuar mbi nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb gjat\u00eb k\u00ebrkimore, libri mbledh materiale t\u00eb shp\u00ebrndara nd\u00ebr vite n\u00eb revista, arkiva dhe botime t\u00eb ndryshme, duke i lexuar si pjes\u00eb t\u00eb nj\u00eb historie t\u00eb vetme, nj\u00eb histori q\u00eb lidhet drejtp\u00ebrdrejt me m\u00ebnyr\u00ebn si \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar perceptimi vizual n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p id=\"ember52\">Nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e k\u00ebtij materiali vjen nga revistat si\u00a0<em>Yllka<\/em>,\u00a0<em>Hosteni<\/em>,\u00a0<em>Pionieri<\/em>\u00a0dhe\u00a0<em>Fatosi<\/em>. P\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz k\u00ebto kan\u00eb qen\u00eb lexime t\u00eb p\u00ebrditshme; sot ato lexohen ndryshe, si d\u00ebshmi e nj\u00eb kohe dhe e nj\u00eb m\u00ebnyre t\u00eb caktuar t\u00eb t\u00eb menduarit p\u00ebrmes imazhit.<\/p>\n<p id=\"ember53\">Dhe pik\u00ebrisht k\u00ebtu libri b\u00ebhet m\u00eb interesant.<\/p>\n<p id=\"ember54\">Sepse k\u00ebto imazhe nuk kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb t\u00eb paanshme. Ato kan\u00eb pasur nj\u00eb rol t\u00eb qart\u00eb n\u00eb edukim dhe n\u00eb formimin ideologjik. M\u00ebnyra si jan\u00eb paraqitur figurat historike, ngjarjet apo personazhet nuk ka qen\u00eb rast\u00ebsore.<\/p>\n<p id=\"ember55\">Kjo nuk e zbeh vler\u00ebn e tyre si krijime artistike, por e b\u00ebn t\u00eb nevojshme q\u00eb t\u00eb shihen me nj\u00eb sy m\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm sot.<\/p>\n<p id=\"ember56\">Nga nj\u00ebra an\u00eb kemi nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme vizuale, me artist\u00eb dhe forma q\u00eb kan\u00eb ndikuar m\u00ebnyr\u00ebn si \u00ebsht\u00eb par\u00eb dhe kuptuar realiteti. Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb kontekst q\u00eb ka ndikuar drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb p\u00ebrmbajtjen e tyre.<\/p>\n<p id=\"ember57\">Libri i vendos k\u00ebto dy an\u00eb p\u00ebrball\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebs pa i dramatizuar. Nuk imponon nj\u00eb lexim, por hap nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr ta kuptuar rolin e imazhit n\u00eb jet\u00ebn kulturore.<\/p>\n<p id=\"ember58\">Ky fokus kohor nuk e p\u00ebrfshin t\u00eb gjith\u00eb zhvillimin e k\u00ebsaj forme arti n\u00eb Shqip\u00ebri. Tradita e karikatur\u00ebs nis m\u00eb her\u00ebt, e lidhur me shtypin shqiptar n\u00eb emigracion, dhe vazhdon edhe pas viteve \u201990 n\u00eb forma t\u00eb tjera shprehjeje. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, libri mund t\u00eb lexohet si nj\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb historie m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p id=\"ember59\">Q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1900, n\u00eb gazet\u00ebn\u00a0<em>Dielli<\/em>, Faik Konica p\u00ebrdor termin \u2018kartune\u2019 dhe i jep k\u00ebsaj forme nj\u00eb rol t\u00eb qart\u00eb n\u00eb komunikimin publik. N\u00eb k\u00ebto vizatime, figura nd\u00ebrtohet p\u00ebrmes theksimit t\u00eb tipareve dhe situatave t\u00eb zgjedhura, duke krijuar nj\u00eb koment t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mbi realitetin e koh\u00ebs. Kjo tregon se karikatura, q\u00eb n\u00eb fazat e saj t\u00eb hershme n\u00eb shtypin shqiptar, nuk ka qen\u00eb vet\u00ebm ilustrim, por nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb interpretuar dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb q\u00ebndrime p\u00ebrmes imazhit.<\/p>\n<p id=\"ember60\">N\u00eb periudh\u00ebn pas viteve \u201990, ndryshimi \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm. Imazhi b\u00ebhet m\u00eb i lir\u00eb, m\u00eb personal dhe m\u00eb i hapur ndaj m\u00ebnyrave t\u00eb reja t\u00eb shprehjes. Krijimtaria e autor\u00ebve si Bujar Kapexhiu dhe Arben Meksi nuk lidhet m\u00eb me funksionin propagandistik t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, por me lirin\u00eb e shprehjes artistike dhe trajtimin kritik t\u00eb fenomeneve shoq\u00ebrore t\u00eb s\u00eb tashmes.<\/p>\n<p id=\"ember61\">Libri i Olsten Gripshit e vendos imazhin n\u00eb qend\u00ebr. Ai tregon se m\u00ebnyra si nd\u00ebrtohet figura nuk \u00ebsht\u00eb e rast\u00ebsishme, por lidhet drejtp\u00ebrdrejt me mesazhin q\u00eb p\u00ebrcillet. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, teksti ka vler\u00eb jo vet\u00ebm si krijimtari artistike, por edhe si d\u00ebshmi e ndikimit q\u00eb imazhi ka pasur dhe vazhdon t\u00eb ket\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si nd\u00ebrtojm\u00eb shijen.<\/p>\n<p id=\"ember62\"><strong>\u2013 THELB,<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ne rritemi me imazhe. Para se t\u00eb lexojm\u00eb gjat\u00eb, shohim. Para se t\u00eb kuptojm\u00eb, krijojm\u00eb ide p\u00ebrmes figurave. P\u00ebr shum\u00ebk\u00ebnd n\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij formimi ka ardhur nga ilustrimet, karikaturat dhe revistat q\u00eb kan\u00eb shoq\u00ebruar breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb. Libri\u00a0\u2018Historia e novel\u00ebs grafike dhe karikatur\u00ebs shqiptare\u2019\u00a0i Oltsen Gripshit e vendos k\u00ebt\u00eb dimension n\u00eb qend\u00ebr. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3012,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,50],"tags":[],"tmauthors":[54],"class_list":["post-2720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-kulture","category-libra"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2720"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3152,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2720\/revisions\/3152"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2720"},{"taxonomy":"tmauthors","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftmauthors&post=2720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}