{"id":3443,"date":"2026-06-11T15:47:24","date_gmt":"2026-06-11T15:47:24","guid":{"rendered":"https:\/\/thelb.al\/?p=3443"},"modified":"2026-06-11T15:57:43","modified_gmt":"2026-06-11T15:57:43","slug":"ne-civita-grate-qe-mbajne-gjalle-kostumet-dhe-traditat-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thelb.al\/?p=3443","title":{"rendered":"N\u00eb Civita, grat\u00eb mbajn\u00eb gjall\u00eb kostumet dhe traditat shqiptare"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb, mes maleve t\u00eb Pollinos dhe jo larg bregdetit kalabrez, ndodhet Civita, nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb njohura arb\u00ebreshe t\u00eb Italis\u00eb. Fshati \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr t\u00eb ashtuquajturat \u2018sht\u00ebpi Kodra\u2019, nj\u00eb prej simboleve m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb tij. Dritaret shnd\u00ebrrohen n\u00eb sy, oxhaku n\u00eb hund\u00eb dhe porta e hyrjes n\u00eb goj\u00eb, duke krijuar fytyra njer\u00ebzore t\u00eb gdhendura n\u00eb arkitektur\u00eb. Emri i tyre lidhet me piktorin shqiptar Ibrahim Kodra, i cili ishte nd\u00ebr t\u00eb par\u00ebt q\u00eb studioi k\u00ebto forma t\u00eb pazakonta antropomorfe.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3446\" src=\"https:\/\/thelb.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Civita-@Daniela-Solito-1024x1024.webp\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"1024\" \/><\/p>\n<p>Vizitori e kupton menj\u00ebher\u00eb se nuk ndodhet n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb zakonsh\u00ebm. Rrug\u00ebt mbajn\u00eb tabela n\u00eb italisht dhe arb\u00ebrisht, nd\u00ebrsa gjuha e t\u00eb par\u00ebve d\u00ebgjohet ende n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme. Por ndoshta nj\u00eb nga aspektet m\u00eb interesante t\u00eb Civit\u00ebs \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra se si vazhdon t\u00eb jetoj\u00eb trash\u00ebgimia e saj edhe p\u00ebrmes veshjeve tradicionale.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3445\" src=\"https:\/\/thelb.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/vallje-civita-1024x732.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"732\" \/><\/p>\n<p><strong>Vallja, dita kur kostumi del nga kujtesa dhe rikthehet n\u00eb jet\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Ashtu si gjuha dhe arkitektura, edhe kostumet tradicionale vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e identitetit t\u00eb komunitetit. Si n\u00eb shum\u00eb komunitete arb\u00ebreshe t\u00eb Italis\u00eb s\u00eb Jugut, edhe k\u00ebtu kostumi nuk shihet vet\u00ebm si pjes\u00eb e folklorit apo si objekt muzeal. Ai vazhdon t\u00eb vishet gjat\u00eb festave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb komunitetit dhe mbetet nj\u00eb nga shenjat m\u00eb t\u00eb dukshme t\u00eb identitetit arb\u00ebresh.<\/p>\n<p>Momenti m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i vitit \u00ebsht\u00eb festa e Vallje-s, q\u00eb zhvillohet t\u00eb mart\u00ebn pas Pashk\u00ebve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb, vajza dhe djem t\u00eb rinj veshin kostumet tradicionale arb\u00ebreshe dhe p\u00ebrshkojn\u00eb rrug\u00ebt e fshatit mes k\u00ebng\u00ebve dhe valleve q\u00eb kujtojn\u00eb figur\u00ebn e Gjergj Kastriotit Sk\u00ebnderbeut dhe historin\u00eb e komuniteteve shqiptare t\u00eb vendosura n\u00eb Itali pas pushtimeve osmane.<\/p>\n<p>P\u00ebr grat\u00eb e Civit\u00ebs, p\u00ebrgatitja p\u00ebr Vallje-n \u00ebsht\u00eb pothuajse nj\u00eb ritual. Veshja nd\u00ebrtohet shtres\u00eb pas shtrese dhe \u00e7do element ka pesh\u00ebn dhe dometh\u00ebnien e vet. Q\u00ebndisjet, ngjyrat, aksesor\u00ebt dhe stolit\u00eb nuk jan\u00eb thjesht zbukurime, por pjes\u00eb e nj\u00eb historie q\u00eb p\u00ebrcillet nga nj\u00eb brez te tjetri.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga momentet m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse t\u00eb fest\u00ebs \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht procesi i veshjes. N\u00eb nj\u00eb reportazh t\u00eb publikuar nga revista italiane <em>Vanity Fair Italia<\/em>, nj\u00eb vajz\u00eb 19-vje\u00e7are vishet me kostumin e gjyshes s\u00eb saj p\u00ebrpara se t&#8217;i bashkohet festimeve. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dhom\u00eb ndodhet edhe nj\u00eb grua 70-vje\u00e7are q\u00eb p\u00ebr dekada ka veshur t\u00eb nj\u00ebjtin kostum. Dy breza t\u00eb ndrysh\u00ebm, t\u00eb bashkuar nga i nj\u00ebjti emocion dhe nga e nj\u00ebjta lidhje me tradit\u00ebn.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3447\" src=\"https:\/\/thelb.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/DSC_2512-1024x684.webp\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"684\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb Civita, grat\u00eb konsiderohen bart\u00ebset kryesore t\u00eb k\u00ebsaj trash\u00ebgimie. Jan\u00eb ato q\u00eb ruajn\u00eb veshjet familjare, q\u00eb ua p\u00ebrcjellin vajzave t\u00eb reja, q\u00eb organizohen p\u00ebr festat dhe q\u00eb kujdesen q\u00eb traditat t\u00eb mos humbasin. Po aq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb edhe roli i shkoll\u00ebs dhe i t\u00eb rinjve, t\u00eb cil\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb arb\u00ebrishten dhe t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb aktivitetet kulturore t\u00eb komunitetit.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb ndoshta arsyeja pse kostumet e Civit\u00ebs vazhdojn\u00eb t\u00eb t\u00ebrheqin v\u00ebmendjen edhe sot. Jo vet\u00ebm p\u00ebr q\u00ebndisjet e pasura, arin, ngjyrat apo eleganc\u00ebn e tyre ceremoniale, por sepse mbeten pjes\u00eb e nj\u00eb kulture q\u00eb vazhdon t\u00eb jetoj\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb Civita, shum\u00eb veshje tradicionale ato vazhdojn\u00eb t\u00eb dalin n\u00eb rrug\u00eb, t\u00eb k\u00ebndohet me to, t\u00eb vall\u00ebzohet dhe t\u00eb kallxojn\u00eb historin\u00eb e nj\u00eb komuniteti q\u00eb prej m\u00eb shum\u00eb se pes\u00eb shekujsh vazhdon t\u00eb ruaj\u00eb lidhjen me origjin\u00ebn e tij shqiptare.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3448\" src=\"https:\/\/thelb.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/DSC_2570-1024x684.webp\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"684\" \/><\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb kultur\u00eb shqiptare q\u00eb mbijetoi larg Shqip\u00ebris\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Arb\u00ebresh\u00ebt u vendos\u00ebn n\u00eb Italin\u00eb e Jugut midis shekujve XV dhe XVI, duke u larguar nga trojet shqiptare pas p\u00ebrparimit osman n\u00eb Ballkan. Pes\u00eb shekuj m\u00eb von\u00eb, Civita mbetet nj\u00eb nga vendet ku kjo histori vazhdon t\u00eb jet\u00eb e dukshme.<\/p>\n<p>Banor\u00ebt flasin ende n\u00eb gjuh\u00ebn arb\u00ebreshe, f\u00ebmij\u00ebt e m\u00ebsojn\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb dhe shum\u00eb t\u00eb rinj, edhe pse studiojn\u00eb larg, kthehen \u00e7do vit p\u00ebr festa. P\u00ebr ta, pjes\u00ebmarrja n\u00eb fest\u00ebn e Valle-s nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb tradit\u00eb folklorike, por nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb ruajtur lidhjen me origjin\u00ebn.<\/p>\n<p>Civita nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend ku tradita ekspozohet p\u00ebr turist\u00ebt, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend ku ajo vazhdon t\u00eb ket\u00eb funksion.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-3444\" src=\"https:\/\/thelb.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/vallje-civita-bambini-1024x768-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb kish\u00ebn Santa Maria Assunta vazhdon t\u00eb kremtohet riti greko-bizantin. N\u00eb lagje mbijetojn\u00eb ende gjitonia-t, hap\u00ebsirat tradicionale ku fqinj\u00ebt mblidheshin dhe ndanin jet\u00ebn e p\u00ebrditshme. N\u00eb restorante gatuhen ende receta arb\u00ebreshe t\u00eb trash\u00ebguara nd\u00ebr breza.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb kultura lokale po humbasin n\u00ebn presionin e globalizimit, Civita ofron nj\u00eb shembull tjet\u00ebr. Jo t\u00eb nj\u00eb kulture t\u00eb ngrir\u00eb n\u00eb koh\u00eb, por t\u00eb nj\u00eb tradite q\u00eb ka ditur t\u00eb transformohet pa humbur identitetin e saj.<\/p>\n<p>Civita vazhdon t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb v\u00ebmendjen, jo vet\u00ebm p\u00ebr sht\u00ebpit\u00eb q\u00eb duket sikur buz\u00ebqeshin, por p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si nj\u00eb komunitet arb\u00ebresh vazhdon t\u00eb jetoj\u00eb historin\u00eb e tij me kostume, gjuh\u00eb, festa dhe n\u00eb kujtes\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb banor\u00ebve t\u00eb saj.<\/p>\n<p><em>Ky artikull \u00ebsht\u00eb frym\u00ebzuar nga reportazhi i publikuar nga Vanity Fair Italia p\u00ebr komunitetin arb\u00ebresh t\u00eb Civit\u00ebs n\u00eb Kalabri.<\/em><\/p>\n<p><strong>\u2013 THELB,<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb jug t\u00eb Italis\u00eb, mes maleve t\u00eb Pollinos dhe jo larg bregdetit kalabrez, ndodhet Civita, nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb njohura arb\u00ebreshe t\u00eb Italis\u00eb. Fshati \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr t\u00eb ashtuquajturat \u2018sht\u00ebpi Kodra\u2019, nj\u00eb prej simboleve m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb tij. Dritaret shnd\u00ebrrohen n\u00eb sy, oxhaku n\u00eb hund\u00eb dhe porta e hyrjes n\u00eb goj\u00eb, duke [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3449,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38,48],"tags":[],"tmauthors":[64],"class_list":["post-3443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-editorial","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3443"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3454,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3443\/revisions\/3454"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3443"},{"taxonomy":"tmauthors","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftmauthors&post=3443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}