{"id":3506,"date":"2026-06-25T23:02:03","date_gmt":"2026-06-25T23:02:03","guid":{"rendered":"https:\/\/thelb.al\/?p=3506"},"modified":"2026-06-25T23:03:57","modified_gmt":"2026-06-25T23:03:57","slug":"pas-elegances-se-baletit-ekziston-nje-zanat-qe-sot-rrezikon-te-zhduket","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thelb.al\/?p=3506","title":{"rendered":"Pas eleganc\u00ebs s\u00eb baletit ekziston nj\u00eb zanat q\u00eb sot rrezikon t\u00eb zhduket"},"content":{"rendered":"<p>Kur shohim nj\u00eb balerin\u00eb klasike t\u00eb ngrihet mbi majat e gishtave, zakonisht v\u00ebmendja p\u00ebrqendrohet te l\u00ebvizja, kostumi apo ndjesia e leht\u00ebsis\u00eb q\u00eb krijon performanca n\u00eb sken\u00eb. Rrall\u00ebher\u00eb mendojm\u00eb se pas asaj elegance q\u00eb baleti ka nd\u00ebrtuar prej m\u00eb shum\u00eb se dy shekujsh fshihet nj\u00eb objekt i vog\u00ebl, por vendimtar: k\u00ebpuca pointe.<\/p>\n<p>S\u00eb fundmi, nj\u00eb reportazh i publikuar nga Cond\u00e9 Nast Traveller ka rikthyer v\u00ebmendjen te nj\u00eb prej emrave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb k\u00ebsaj historie, Freed of London, kompania britanike q\u00eb prej vitit 1929 prodhon me dor\u00eb disa nga k\u00ebpuc\u00ebt pointe m\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb bot\u00ebn e baletit klasik.<\/p>\n<p>P\u00ebr publikun e gjer\u00eb, k\u00ebto k\u00ebpuc\u00eb mund t\u00eb duken thjesht pjes\u00eb e garderob\u00ebs s\u00eb balerinave. N\u00eb realitet, ato jan\u00eb objekte teknikisht shum\u00eb komplekse, t\u00eb krijuara p\u00ebr t\u2019i lejuar trupit t\u00eb balerin\u00ebs t\u00eb mb\u00ebshtetet mbi majat e gishtave, duke i dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb realizoj\u00eb nj\u00eb nga element\u00ebt m\u00eb karakteristik\u00eb t\u00eb baletit klasik.<\/p>\n<p>Historia e tyre fillon shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt.<\/p>\n<p>K\u00ebpuc\u00ebt pointe u shfaq\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XIX dhe fillimisht p\u00ebrdoreshin p\u00ebr t\u00eb krijuar n\u00eb sken\u00eb figurat \u201cjo tok\u00ebsore\u201d t\u00eb baletit romantik: zanat, shpirtrat apo personazhet q\u00eb duhej t\u00eb dukeshin sikur sfidonin gravitetin. Me kalimin e koh\u00ebs, zhvillimi i teknik\u00ebs s\u00eb baletit k\u00ebrkoi edhe transformimin e vet\u00eb k\u00ebpuc\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga figurat q\u00eb ndryshoi p\u00ebrgjithmon\u00eb k\u00ebt\u00eb histori ishte balerina ruse Anna Pavlova. Struktura e ve\u00e7ant\u00eb e k\u00ebmb\u00ebs s\u00eb saj e detyroi t\u00eb modifikonte k\u00ebpuc\u00ebt duke shtuar mb\u00ebshtetje shtes\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn e p\u00ebrparme. N\u00eb koh\u00ebn e saj, shum\u00eb e konsideruan k\u00ebt\u00eb nj\u00eb lloj \u201chileje\u201d. Sot, pik\u00ebrisht k\u00ebto nd\u00ebrhyrje konsiderohen baza e dizajnit modern t\u00eb k\u00ebpuc\u00ebve pointe.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3508\" src=\"https:\/\/thelb.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Freed20Irvine-global64-819x1024.webp\" alt=\"\" width=\"819\" height=\"1024\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb Lond\u00ebr, vet\u00ebm pak vite m\u00eb von\u00eb, Frederick Freed nisi nj\u00eb revolucion tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Ndryshe nga prodhuesit e koh\u00ebs, ai dhe bashk\u00ebshortja e tij Dora filluan t\u00eb krijonin k\u00ebpuc\u00eb t\u00eb personalizuara sipas form\u00ebs dhe nevojave t\u00eb secil\u00ebs balerin\u00eb. Ishte hera e par\u00eb q\u00eb ky objekt nuk prodhohej m\u00eb sipas standardeve t\u00eb p\u00ebrgjithshme, por sipas anatomis\u00eb s\u00eb trupit q\u00eb do ta p\u00ebrdorte.<\/p>\n<p>Edhe sot, pothuajse nj\u00eb shekull m\u00eb von\u00eb, procesi vazhdon t\u00eb mbetet kryesisht manual.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pal\u00eb k\u00ebpuc\u00eb pointe mund t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb pun\u00ebn e deri n\u00eb 15 artizan\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm dhe shumica e modeleve realizohen sipas specifikave individuale t\u00eb balerinave, me diferenca precize q\u00eb maten deri n\u00eb milimetra. Vet\u00ebm n\u00eb kompanin\u00eb Freed prodhohen rreth 250 mij\u00eb pal\u00eb n\u00eb vit.<\/p>\n<p>Por ndoshta detaji m\u00eb surprizues lidhet me vet\u00eb p\u00ebrdorimin e tyre.<\/p>\n<p>Shum\u00eb balerina profesioniste nd\u00ebrrojn\u00eb disa pal\u00eb k\u00ebpuc\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb performance t\u00eb vetme, nd\u00ebrsa kompanit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb baletit mund t\u2019u sigurojn\u00eb artisteve deri n\u00eb 40 pal\u00eb n\u00eb muaj. \u00c7do k\u00ebpuc\u00eb reagon ndryshe sipas koreografis\u00eb, k\u00ebrcimeve, balanc\u00ebs dhe nivelit t\u00eb fleksibilitetit q\u00eb k\u00ebrkon nj\u00eb moment i caktuar n\u00eb sken\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3509\" src=\"https:\/\/thelb.al\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Freed-London-june26-commission-Chanel-Irvine-global61-819x1024.webp\" alt=\"\" width=\"819\" height=\"1024\" \/><\/p>\n<p>P\u00ebr vet\u00eb balerinat, ato konsiderohen shpesh objekti m\u00eb personal i gjith\u00eb karrier\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Por nd\u00ebrsa baleti vazhdon t\u00eb evoluoj\u00eb, vet\u00eb zanati q\u00eb prodhon k\u00ebto k\u00ebpuc\u00eb po p\u00ebrballet me nj\u00eb problem t\u00eb ri. Me gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb marka q\u00eb po zhvendosin prodhimin drejt proceseve industriale dhe automatizimit, prodhimi tradicional i k\u00ebpuc\u00ebve pointe \u00ebsht\u00eb futur tashm\u00eb n\u00eb list\u00ebn britanike t\u00eb zanateve q\u00eb konsiderohen n\u00eb rrezik zhdukjeje.<\/p>\n<p>Pas nj\u00eb prej formave artistike m\u00eb elegante q\u00eb njohim sot, vazhdon t\u00eb mbijetoj\u00eb nj\u00eb pun\u00eb e pa bujshme, e b\u00ebr\u00eb me dor\u00eb, ku precizioni, durimi dhe mjesht\u00ebria njer\u00ebzore mbeten po aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme sa kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Ndoshta her\u00ebn tjet\u00ebr kur t\u00eb shohim baletin klasik n\u00eb sken\u00eb, do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e leht\u00eb t\u00eb kujtojm\u00eb se eleganca q\u00eb shohim nuk nd\u00ebrtohet vet\u00ebm nga artisti, por edhe nga duart q\u00eb punojn\u00eb larg v\u00ebmendjes s\u00eb publikut.<\/p>\n<p><strong>\u2013 THELB,<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur shohim nj\u00eb balerin\u00eb klasike t\u00eb ngrihet mbi majat e gishtave, zakonisht v\u00ebmendja p\u00ebrqendrohet te l\u00ebvizja, kostumi apo ndjesia e leht\u00ebsis\u00eb q\u00eb krijon performanca n\u00eb sken\u00eb. Rrall\u00ebher\u00eb mendojm\u00eb se pas asaj elegance q\u00eb baleti ka nd\u00ebrtuar prej m\u00eb shum\u00eb se dy shekujsh fshihet nj\u00eb objekt i vog\u00ebl, por vendimtar: k\u00ebpuca pointe. S\u00eb fundmi, nj\u00eb reportazh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49,59,48],"tags":[],"tmauthors":[64],"class_list":["post-3506","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-art","category-kryesore","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3506","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3506"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3506\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3511,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3506\/revisions\/3511"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3506"},{"taxonomy":"tmauthors","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftmauthors&post=3506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}