Në industrinë e modës së lartë, sezoni i festave nuk është thjesht një periudhë e rëndësishme tregtare, por çasti kur shtëpitë e mëdha prezantojnë projektet e tyre më ambicioze vizuale. Megjithatë, këtë nëntor, vëmendja e kritikës nuk është përqendruar te produktet, por te një debat më i thellë mbi mënyrën se si krijohen imazhet e luksit në një kohë kur Inteligjenca Artificiale dhe automatizimi po ndryshojnë çdo proces krijues.
Diskutimi mori përmasa publike pas publikimit të filmit të shkurtër festiv të shtëpisë Dior, “Christian Dior’s Night in Color”, nën regjinë e Sylvain Chomet. I prezantuar si një homazh ndaj teknikave tradicionale të ilustrimit, projekti u përball pothuajse menjëherë me dyshime në rrjetet sociale nëse ishte përdorur Inteligjencë Artificiale gjenerative ose sisteme automatike të përpunimit të kornizave. Disa vëzhgues vunë re asimetri në detajet e shkronjave apo në anatominë e duarve, që ngjasonin me gabimet e zakonshme të algoritmeve. Përfaqësuesit e produksionit nxituan të sqaronin procesin, duke theksuar se filmi u vizatua nga artistë përgjatë shtatë muajve dhe se teknologjia u përdor vetëm si mjet automatik për tranzicionet midis sekuencave. Pavarësisht vërtetësisë së pretendimeve, reagimi i ashpër i publikut ekspozoi një ndjeshmëri të re të konsumatorit të sotëm, i cili kërkon transparencë maksimale kur paguan për vlerën e punës njerëzore.
Në të njëjtën kohë, Prada zgjodhi një qasje krejtësisht të ndryshme strategjike. Me fushatën festive “Drawing Prada: Animated by Hand”, shtëpia milaneze punësoi animatorin veteran të Disney-t, John Pomeroy. Duke publikuar dokumentarë të shkurtër të procesit ku artistët vizatonin me laps mbi letër, kornizë pas kornize, Prada e ktheu vetë procesin manual në pikën qendrore të mesazhit të saj. Në një treg të mbingopur mediatik, koha e gjatë e harxhuar dhe përpjekja fizike njerëzore po shndërrohen në përkufizimin e ri të ekskluzivitetit.
Kjo kërkesë për autenticitet nuk është thjesht një preferencë estetike, por një trend që po dikton edhe vlerën ekonomike të markave. Një raport i publikuar sot nga eBay konfirmon pikërisht këtë prirje të tregut: po vërehet një rritje e jashtëzakonshme e interesit të blerësve për krijimet e Jonathan Anderson, krahas një rritjeje të ndjeshme të çmimeve të shitjes për pjesët arkivore të Dior, duke përfshirë periudhën historike të drejtuar nga John Galliano. Konsumatorët po investojnë te vlera e prekshme e historisë së modës, duke dëshmuar se luksi i vërtetë nuk mund të zëvendësohet nga asnjë lloj algoritmi digjital.
Ky interes i ripërtërirë për lidhjen njerëzore dhe trashëgiminë merr një kuptim edhe më të thellë përmes një detaji më personal që lidh dy epokat e Dior. Përpara sfilatës së tij të parë Haute Couture për shtëpinë franceze, Jonathan Anderson mori një dhuratë nga John Galliano: një tufë ciklaminësh. Ky gjest i vogël por kuptimplotë mes dy stilistëve që, në kohë të ndryshme, kanë marrë përsipër të imagjinojnë dhe të ridifinojnë kodet e Dior, la gjurmë të qëndrueshme. Lulet e dhuruara hynë më pas në koleksionin e Anderson, të shndërruara në një nga shenjat e tij më të dukshme të stilit.
Për Anderson, arkivi nuk është një varg koleksionesh të ndara apo një muze i ngrirë në kohë, por një proces i gjallë dhe i vazhdueshëm bashkëbisedimi midis njerëzve. Kjo qasje shpjegon se pse ai mbetet një nga figurat më të rëndësishme të modës bashkëkohore, pavarësisht kritikave apo diskutimeve që shoqërojnë çdo lëvizje të tij. Përmes punës së tij, ai ka dëshmuar se adhurimi për zanatin tradicional nuk bie në kontradiktë me pranimin e risive të kohës. Ndonëse vetë Anderson e vlerësoi punën e Chomet për Dior, stili i tij personal shpesh eksperimenton me silueta surrealiste që luajnë pikërisht me estetikën që ofron epoka digjitale.
Qasja e tij sugjeron se vlera e modës moderne nuk qëndron te refuzimi i mjeteve të reja, por te forca e konceptit origjinal dhe te ruajtja e lidhjeve njerëzore. Përplasja e këtij sezoni midis iluzionit vizual të Dior dhe purizmit manual të Prada-s nuk tregon se cila metodë është më e mirë, por dëshmon se industria po kalon një tranzicion të madh. Në këtë realitet të ri, suksesi u takon atyre që, ashtu si Anderson, kuptojnë se luksi nuk bazohet te përsosmëria e ftohtë e një ekrani, por te tregimet, emocionet dhe trashëgimia që përcillet përmes një tufe lulesh apo një vizatimi me dorë.
-THELB,
