Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina, Serbia, Mali i Zi, Kroacia dhe Sllovenia kanë zgjedhur filmat që do t’i propozojnë Akademisë. Një tjetër film nga Kosova hyn në shqyrtim përmes një rruge të ndryshme.
Një vajzë rritet ndërsa lufta afrohet. Një burrë mbetet vetëm pas vdekjes së bashkëshortes. Dy gra mbrojnë malin ku kanë jetuar familjet e tyre. Filmat që vijnë këtë vit nga rajoni nuk tregojnë të njëjtën histori, por secili niset nga një jetë konkrete për të folur për kohën dhe vendin ku ajo zhvillohet.
Tetë vende kanë përzgjedhur propozimet e tyre për kategorinë Filmi më i mirë ndërkombëtar në Oscar 2027. Kjo do të thotë se filmat janë paraqitur për t’u marrë në konsideratë nga Akademia; nuk janë ende të nominuar. Përveç këtyre tetë propozimeve zyrtare, në shqyrtim hyn edhe Shame and Money i Visar Morinës, falë një rregulli të ri për filmat e vlerësuar në disa festivale ndërkombëtare
Mali i Zi — Planina, Biljana Tutorov dhe Petar Glomazić
Dokumentari ndjek një nënë dhe një vajzë në kullotat malore të Sinjajevinës, ndërsa ato kundërshtojnë planet për ta kthyer zonën në terren stërvitor ushtarak. Mbrojtja e tokës lidhet ngushtë me jetën, punën dhe kujtimet e familjes së tyre. Planina, i njohur ndërkombëtarisht si To Hold a Mountain, fitoi Çmimin e Madh të Jurisë për dokumentarin ndërkombëtar në Sundance.
Nëse Planina ndjek një betejë për të ruajtur një vend, propozimi i Shqipërisë pyet çfarë ruajnë dhe çfarë fshehin imazhet e së shkuarës.
Shqipëria — Film i Shtetit, Roland Sejko
Shqipëria ka përzgjedhur një dokumentar që ndërtohet nga imazhet e prodhuara gjatë diktaturës. Në Film i Shtetit, Roland Sejko kthehet te arkivat filmike të regjimit komunist dhe, përmes montazhit, na fton t’i shohim sot pamjet me të cilat pushteti dikur paraqiste veten. Filmi zgjat 78 minuta dhe u shfaq premierë në Venecia. Më 22 shtator 2026, Qendra Kombëtare e Kinematografisë e shpalli propozimin zyrtar të Shqipërisë për Oscar.
Nga pamjet me të cilat regjimi tregonte historinë e vet, kemi një histori të parë nga sytë e një vajze 13-vjeçare.
Kosova — Dua, Blerta Basholli
Në Prishtinën e fundviteve ’90, Dua është 13 vjeç dhe po përpiqet të gjejë vendin e saj mes shoqeve, familjes dhe ndryshimeve të trupit. Ndërsa tensionet në Kosovë rriten, ngjarjet përreth hyjnë gjithnjë e më fort në jetën e saj. Filmi i Blerta Bashollit pati premierën botërore në Javën e Kritikës në Cannes, ku Basholli dhe bashkëskenaristja Nicole Borgeat fituan çmimin SACD. Më 30 korrik 2026, Qendra Kinematografike e Kosovës e përzgjodhi Dua-n si propozimin zyrtar të vendit për Oscar.
Nga Kosova vjen edhe Shame and Money i Visar Morinës, një histori e vendosur në kohën e sotme. Filmi ndjek një rrugë tjetër drejt Oscar-it: pas çmimit të fituar në Sundance, ai mund të shqyrtohet krahas Dua-s, të cilin Kosova e ka përzgjedhur si propozimin e saj zyrtar
Kosova — Shame and Money, Visar Morina
Një familje largohet nga ferma ku jetonte dhe zhvendoset në Prishtinë pasi humbet burimin e të ardhurave. Në qytet, përpjekja për të siguruar jetesën vë në provë marrëdhëniet mes tyre dhe ndjenjën e dinjitetit të kryefamiljarit. Me Shame and Money, Visar Morina kthehet te Kosova e sotme, shumë larg kohës ku zhvillohet historia e Dua-s. Filmi fitoi Çmimin e Madh të Jurisë për filmin dramatik ndërkombëtar në Sundance.
Maqedonia e Veriut — 17, Kosara Mitić
Një ekskursion shkolle bëhet mjedisi ku Sara, një vajzë 17-vjeçare që fsheh një sekret, dëshmon një sulm seksual ndaj shoqes së saj. Filmi ndjek lidhjen që krijohet mes dy vajzave dhe përpjekjen e tyre për t’u përballur me dhunën. 17 është filmi i parë i gjatë i Kosara Mitić dhe u nderua në Festivalin e Sarajevës me çmimin special për promovimin e barazisë gjinore.
Bosnja dhe Hercegovina — Udovac, Hari Šečić
Në qendër të Udovac është Mirsadi, një elektricist 62-vjeçar që humb papritur bashkëshorten. Dhimbja e shtyn të shohë ndryshe marrëdhënien që ka pasur me të dhe mënyrën si ka jetuar deri atëherë. Filmi i parë i gjatë i Hari Šečić pati premierën në Festivalin e Sarajevës, ku fitoi edhe çmimin e publikut në programin Open Air Premiere.
Kroacia — Bog neće pomoći, Hana Jušić
Në fillim të shekullit XX, Teresa, një grua nga Kili, mbërrin në një komunitet të izoluar barinjsh në Kroaci. Ajo thotë se është e veja e një burri që ishte larguar prej andej; prania e saj trazon marrëdhëniet dhe rregullat e vendit. Filmi i Hana Jušić është propozimi zyrtar i Kroacisë.
Sllovenia — Fantasy, Kukla
Tri shoqe të reja jetojnë mes pritshmërive të familjeve të tyre dhe dëshirës për të përcaktuar vetë jetën e tyre. Njohja me Fantasy, një grua transgjinore që vjen në lagje, hap pyetje të reja për miqësinë, dëshirën dhe identitetin. Me Fantasy, regjisorja Kukla sjell filmin e saj të parë të gjatë në përzgjedhjen sllovene.
Serbia — Izlet, Nenad Pavlović
Toma, një artist i ri i rënduar nga një humbje personale dhe nga kufizimet e një shoqërie totalitare, largohet nga qyteti dhe udhëton përgjatë lumit. Ai kërkon një vend ku të mund të jetojë e të krijojë sipas mënyrës së vet. Izlet i Nenad Pavlović është përshtatje e romanit me të njëjtin titull të Mića Popović-it.
Përzgjedhja për Oscar ua hap këtyre filmave një rrugë ndërkombëtare. Hapi tjetër, po aq me rëndësi, është që ata të gjejnë publik edhe në vendet fqinje, ku historitë e njëri-tjetrit shpesh njohim më pak nga sa mendojmë.
-THELB,
